مقاله
خلاصهای جامع از استاندارد حسابداری 34: تغییرات و اشتباهات
استاندارد حسابداری 34: رویههای حسابداری، تغییر در برآوردهای حسابداری و اشتباهات
هدف
هدف این استاندارد، تجویز معیارهای انتخاب و تغییر رویههای حسابداری و نحوه عمل حسابداری و افشای تغییرات در رویههای حسابداری، تغییر در برآوردها و اصلاح اشتباهات است. این استاندارد بهبود مربوط بودن و قابلیت اتکای صورتهای مالی واحد تجاری و همچنین قابلیت مقایسه صورتهای مالی در طول زمان و با سایر واحدهای تجاری را هدف قرار داده است.
دامنه کاربرد
این استاندارد برای انتخاب و بکارگیری رویههای حسابداری و نحوه به حساب گرفتن تغییر در رویههای حسابداری، تغییر در برآوردها و اصلاح اشتباهات دورههای قبل کاربرد دارد. آثار مالیاتی اصلاح اشتباهات دورههای قبل و تعدیلات ناشی از تسری تغییر در رویههای حسابداری به دورههای قبل، طبق استاندارد حسابداری 35 مالیات بر درآمد، به حساب منظور و افشا میشود.
تعاریف
- رویههای حسابداری: اصول، مبانی، ميثاقها، قواعد و روشهای مشخصی که توسط واحد تجاری در تهیه و ارائه صورتهای مالی بکار گرفته میشود.
- تغییر در برآورد حسابداری: تعدیل مبلغ دفتری دارایی یا بدهی ناشی از ارزیابی وضعیت فعلی و منافع و تعهدات آتی مورد انتظار مربوط به داراییها و بدهیها.
- اشتباهات دورههای قبل: عدم ارائه یا ارائه نادرست در صورتهای مالی به دلیل ناتوانی در استفاده یا استفاده نادرست از اطلاعات قابل اتکایی که در زمان تأیید صورتهای مالی برای انتشار در آن دورهها در دسترس بوده است.
- بکارگیری با تسری به گذشته: بکارگیری رویه حسابداری جدید برای معاملات، سایر رویدادها و شرایط بهگونهای که گویی آن رویه همواره بکار گرفته شده است.
- غیرعملی بودن: هنگامی که واحد تجاری پس از هرگونه تلاش معقول، نتواند یک الزام را بکار گیرد.
رویههای حسابداری
انتخاب و بکارگیری رویههای حسابداری
- هنگامی که یک استاندارد حسابداری بطور مشخص در مورد یک معامله، رویداد دیگر یا شرایط کاربرد دارد، رویه یا رویههای حسابداری مورد استفاده باید با بکارگیری آن استاندارد تعیین شود.
- در صورتی که تأثیر بکارگیری رویههای حسابداری بیاهمیت باشد، بکارگیری آنها الزامی نیست، اما انحرافهای بیاهمیت نباید به منظور انعکاس تصویر خاصی از وضعیت مالی، عملکرد مالی یا جریانهای نقدی واحد تجاری مورد استفاده قرار گیرد.
- مدیریت باید از قضاوت خود در تعیین و بکارگیری رویه حسابداری استفاده کند بهگونهای که اطلاعات حاصل از آن به نیازهای تصمیمگیری اقتصادی استفادهکنندگان مربوط باشد و قابل اتکا باشد.
یکنواختی در رویههای حسابداری
واحد تجاری باید رویههای حسابداری خود را بطور یکنواخت انتخاب کرده و بکار گیرد، مگر اینکه یک استاندارد حسابداری بطور مشخص طبقهبندی اقلامی که بکارگیری رویههای متفاوت در مورد آنها مناسب است را الزامی یا مجاز کند.
تغییر در رویههای حسابداری
- تغییر در رویه حسابداری تنها در صورتی انجام میشود که طبق یک استاندارد حسابداری الزامی باشد یا منجر به ارائه اطلاعات قابل اتکا و مربوطتر شود.
- مواردی که تغییر در رویه حسابداری تلقی نمیشود شامل بکارگیری یک رویه حسابداری برای معاملات یا شرایطی است که محتوای آنها با موارد قبلی متفاوت است.
اعمال تغییر در رویههای حسابداری
واحد تجاری باید تغییر در رویه حسابداری را با تسری به گذشته اعمال کند، مگر تا میزانی که تعیین آثار دورهای یا اثر انباشته تغییر، غیرعملی باشد.
افشا
- واحد تجاری باید هنگام بکارگیری یک استاندارد حسابداری جدید، اثرات آن بر دوره جاری یا دورههای قبل و یا اثرات ممکن بر دورههای آتی را افشا کند.
- هنگامی که تغییر اختیاری در رویه حسابداری بر دوره جاری یا دورههای قبل اثر میگذارد، واحد تجاری باید ماهیت تغییر، دلایل بکارگیری رویه جدید و مبلغ تعدیل برای دورههای جاری و گذشته را افشا کند.
- در مورد استاندارد حسابداری جدیدی که تاریخ اجرای آن فرا نرسیده، واحد تجاری باید اطلاعات مرتبط با اثر احتمالی بکارگیری استاندارد جدید بر صورتهای مالی را افشا کند.
تغییر در برآوردهای حسابداری
- بسیاری از اقلام صورتهای مالی به دلیل عدم اطمینانهای ذاتی فعالیتهای تجاری نمیتوانند با دقت اندازهگیری شوند و باید برآورد شوند.
- تغییر در برآورد به دلیل تغییر در شرایط یا دستیابی به اطلاعات جدید ممکن است مستلزم تجدیدنظر باشد و اصلاح اشتباه محسوب نمیشود.
- اثر تغییر در برآورد حسابداری باید با تسری به آینده و با انعکاس در صورت سود و زیان دورههای تحت تأثیر شناسایی شود.
اشتباهات
- اشتباهات میتواند در ارتباط با شناخت، اندازهگیری، ارائه یا افشای عناصر صورتهای مالی ایجاد شود و باید با تسری به گذشته اصلاح شود، مگر تا میزانی که تعیین آثار دورهای یا اثر انباشته اشتباه، غیرعملی باشد.
- اصلاح اشتباهات با تغییر در برآوردهای حسابداری تفاوت دارد و برآوردهای حسابداری از نظر ماهیت تخمینی هستند که ممکن است نیاز به تجدیدنظر داشته باشند.
افشای اشتباهات دورههای قبل
- واحد تجاری باید ماهیت اشتباه دورههای قبل و مبلغ اصلاح مرتبط با هر قلم اصلی صورت مالی و سود پایه هر سهم را افشا کند.
- تکرار افشای این موارد در صورتهای مالی دورههای بعد الزامی نیست.
غیر عملی بودن بکارگیری با تسری به گذشته و تجدید ارائه با تسری به گذشته
- در برخی شرایط، تعدیل اطلاعات مقایسهای یک یا چند دوره قبل برای دستیابی به قابلیت مقایسه با دوره جاری، غیرعملی است.
- هنگام بکارگیری رویه حسابداری جدید یا اصلاح اشتباه دوره قبل، تمایز بین اطلاعاتی که شواهدی از شرایط موجود در تاریخ وقوع معامله فراهم میکند و اطلاعاتی که در دسترس بوده است ضروری است.
تاریخ اجرا
الزامات این استاندارد در مورد کلیه صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ 1/1/1398 و بعد از آن شروع میشود، لازمالاجرا است.
مطابقت با استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی
با اجرای الزامات این استاندارد، مفاد استاندارد بینالمللی حسابداری 8 نیز رعایت میشود.
کنارگذاری استاندارد حسابداری 6 (مصوب 1379)
اجرای همزمان این استاندارد و استاندارد حسابداری 1 موجب کنارگذاری استاندارد حسابداری 6 گزارش عملکرد مالی میشود.